Inleiding aan de hand van dienstorders

Port Betaald

Ministeries Dienst

Provincies Dienst

Gemeentes Dienst

Waterschappen Dienst

Productschappen Dienst

Kerken Dienst

Koninklijk Huis Dienst

Diversen Dienst*

PTT Dienst*

Aan port onderworpen Dienst*

'Dienst' en 'Port Betaald'



Op deze site staan de begrippen 'Dienstenveloppen' en 'Port Betaald' centraal. In beide gevallen gaat het om het gebruik van deze postale mogelijkheden door de diverse overheden in de loop der tijden. Van de oudste vrijstelling van briefport uit 1850 tot het nieuwste port-betaald-gebruik door de nieuwe gemeente Molenlanden in 2019.

Er is ontzettend veel materiaal en er is ook nog veel onbekend. Daarom worden op deze site alle enveloppen, hoe weinig ze soms ook van elkaar verschillen, afgebeeld die met deze vorm van postgebruik te maken hebben. Ze zijn gegroepeerd per onderdeel in een pdf van één tot vele pagina's. Daarbij gaat het om meer dan 4000 pagina's en ruim 12000 afbeeldingen.** Uitgangspunt is daarbij de overheidsgebruiker. Op 1-1-1958 zijn deze op de volgende manier genummerd:

1. Ministeries
2. Provincies
3. Gemeentes
4. Waterschappen
5. Productschappen

Daarnaast waren er aparte regelingen voor kerken [zie ook de algemene inleiding] en het Koninklijk Huis. De PTT is apart behandeld ook al viel dit Staatsbedrijf ministerieel gezien onder het Ministerie van Waterstaat, Handel en Nijverheid.

Alle 'aan port onderworpen' dienstbrieven worden ook apart gegroepeerd. Daarnaast is er een groep van dienstbrieven die op de envelop niet het betreffende ministerie aangeven [Betaalmeester, Rijksverzekeringsbank, De Ingenieur der Commissie enz.].

Van elk onderdeel is een overzichtspagina gemaakt met alle afbeeldingen die bij mij tot nu toe bekend zijn. De afbeeldingen komen uit vele, diverse bronnen:
- eigen collectie
- collecties van leden van de
vereniging Frankeerstempel.nl
- van verkopers en veilingsites op het internet, zoals:
o Willem Pasterkamp: www.posthistorie.nl
o Delcampe:
www.delcampe.net
- diverse websites van archieven
- diverse websites van heemkundige verenigingen
- diverse websites m.b.t. filatelie, zoals:
o over (Rijks)waterstaatszorg van Henk v.d. Laak: www.laakland.nl
- diverse websites van filatelistische verenigingen, zoals:
o Hertogpost: www.hertogpost.nl
- maandblad Filatelie

Omdat ze uit vele bronnen komen, is de kwaliteit van de scans niet altijd goed. Toch zijn ze opgenomen om de inventarisatie zo 'compleet' mogelijk te laten zijn. Ik houd me dus ook aanbevolen voor betere scans.

Nadat de dienstbrieven in de jaren tachtig bij bijna alle overheden vervangen waren door het frankeren met postzegels of frankeerstempels, ging men de afgelopen jaren over tot het gebruik van enveloppen met port betaald of andere mogelijkheden. Voor de frankeerstempels die door de diverse overheden gebruikt zijn, verwijs ik hier naar de vereniging Frankeerstempel.nl eerder bekend onder de naam Studiegroep Frankeerstempels Nederlandse Gemeenten [SFG].

Gerard Straathof

* deze onderdelen zijn in ontwikkeling en worden in een later stadium toegevoegd
** zoveel materiaal verwerken kost natuurlijk tijd, dus regelmatig zullen er aanvullingen plaatsvinden; een goede reden om nog eens terug te keren naar deze site.

Voor aanvullingen, vragen en contact:
Voor frankeerstempels zie:









bijgewerkt op 19-9-2020